• CLIMO: ‘Iedereen kan iets, niemand kan alles’

Sinds januari 2009 werken alle onthaalbureaus in Vlaanderen en Brussel stapsgewijs met een nieuwe lesmethode: CLIMO (Coöperatief Leren in Multiculturele Omgeving). Maar wat houdt deze methodiek in? En hoe wordt ze ervaren?

CLIMO is een manier om met de lessen maatschappelijke oriëntatie bezig te zijn, maar geen doel op zich. De slagzin ‘Iedereen kan iets, niemand kan alles’ is het uitgangspunt voor deze methode. Doel is om participatief te leren en zuivere kennisoverdracht te vermijden. Het gaat om een open methodiek zonder standaard handboek. De leerkracht maatschappelijke oriëntatie (MO) reikt tools aan waarmee de cursisten zelf info kunnen verwerven en keuzes kunnen maken. Zo kan hij gemakkelijker omgaan met en inspelen op divers samengestelde groepen. De trajectbegeleiders ondersteunen dat geïntegreerde leerproces ten volle.

Codificeren
Het centrale trefwoord van de methodiek is codificeren. Dat betekent: vertrekken vanuit de leerbehoeften en de vragen van de deelnemers. Tijdens de lessen staan vier vragen centraal:
- Wat zie je?
- Wat denk je erbij?
- Hoe maak je de link met je leefwereld?
- Wat wil je hieruit leren?

De leerkracht zet die vragen om in concrete thema’s. Samen met de groep bepaalt hij hoe het programma verder zal verlopen. Hij verdeelt de klas ook in subgroepjes voor discussies.

Vier stappen
De MO-leerkracht werkt in vier stappen:
- Instapfase: welke vragen of leerbehoeften heeft de groep? De leerkracht introduceert een thema en bouwt de betrokkenheid van de groep op.
- Aanbodfase: de leerkracht geeft uitleg bij het thema en illustreert het, bijvoorbeeld met een bezoek aan een organisatie of instelling.
- Oefenfase: de leerkracht vertaalt het thema naar de praktijk, past het toe, breidt het uit.
- Transferfase: de leerkracht stimuleert zijn groep om keuzes te maken en stappen te zetten.

De vier wijzen
Ook bon spande zich als onthaalbureau in Brussel hard in om de nieuwe methodiek te kunnen lanceren. Om te kunnen starten in januari gaf bon in november 2008 aan vier leerkrachten de tijd en mogelijkheid om zich goed te kunnen voorbereiden op deze nieuwe aanpak. Ze kregen al snel een nieuwe bijnaam: ‘De vier wijzen’. Tijdens de pedagogische voorbereidingsperiode konden zij werken aan didactisch materiaal, overleg, uitwisseling en doorkoppeling naar het hele MO-team. Op basis van deze voorbereiding kunnen steeds meer leerkrachten nu met de climodiek aan de slag.

Resonansgroep
Daarnaast startte bon met een resonansgroep om de gevolgen van deze nieuwe methodiek vanuit verschillende perspectieven te benaderen. Deze groep greep de nieuwe methodiek aan om stil te staan bij de volledige werking van bon. Zo werden onder meer onze aanpak voor loopbaanoriëntatie en de rol van de trajectbegeleiders in de nieuwe methodiek onder de loep genomen.

Betere oriëntatie
MO-leerkrachten en trajectbegeleiders hadden altijd al aandacht voor de noden van de inburgeraars. Dat blijkt ook uit de eerste evaluaties van de MO-groepen in CLIMO-stijl. Toch stimuleerde de nieuwe methodiek hen om nog meer samen te werken en te communiceren. Gevolg: een betere oriëntatie en begeleiding van de inburgeraar.

Struikelblokken
Een beperking: taalbarrières, scholingsgraad en verblijfsstatuten blijven struikelblokken. Het is niet altijd gemakkelijk om de inburgeraars zelf aan het werk te zetten en hen te leren om informatie te verwerven. Er zijn bijvoorbeeld weinig brochures of websites die informatie bieden in het Perzisch. Het is dan aan de leerkracht om creatief om te gaan met de climodiek.

 
Op 27 maart vond bij bon de leermiddelendag plaats. MO-leerkrachten uit heel Vlaanderen kwamen samen om ervaringen uit te wisselen over CLIMO en het didactisch materiaal. Een terugblik op deze dag vind je verder in deze nieuwsbrief.

Top

Joke
Ceunen,
medewerkster
doorstroom

• De D van Doorstroom 

Op 1 januari 2008 startte het tweekoppige team doorstroom bij bon. Bedoeling: onderzoeken wat onze deelnemers doen na hun inburgeringtraject. Hoe ver staat het team met haar onderzoek? Joke Ceunen, medewerkster doorstroom, geeft tekst en uitleg.

“Met het onderzoek van ons team willen we te weten komen wat ex-deelnemers doen nadat hun inburgeringstraject afgerond is”, zegt Joke Ceunen, medewerkster doorstroom. “We willen een beter zicht krijgen op het traject dat ze na bon volgen. Om het onderzoek op te starten, hebben we geprobeerd om een beeld te krijgen van dat traject via een testgroep. Alle cursisten die in januari 2006 startten met lessen maatschappelijke oriëntatie werden gecontacteerd. Daarvan hebben we 70 ex-cursisten effectief bereikt.”

Valt er al iets af te leiden uit deze testgroep?
Joke: “De ex-cursisten werkten heel goed mee aan onze enquête. Dat werkt natuurlijk stimulerend. Qua resultaten: 47 van de 70 mensen hebben na het bon-traject gewerkt. 34 van hen waren effectief nog aan de slag. 6% van de ondervraagde groep studeerde op dat moment en 7% volgde een taalopleiding.”

Hoe registreren en verwerken jullie de verzamelde informatie?
“We zijn begonnen met manuele verwerking in Excel, maar dat is heel arbeidsintensief. Op lange termijn is zoiets niet haalbaar en bovendien kunnen er zo ook foutjes sluipen in de verwerking. Daarom gingen we op zoek naar een oplossing die praktischer en betrouwbaarder was: een eigen databank. Daarin zullen we vertrouwelijke gegevens verwerken die we enkel intern gebruiken. Het zal ook mogelijk zijn om automatische rapporten uit onze databank te halen. Die moeten er dan voor zorgen dat we met duidelijke meetresultaten naar buiten kunnen komen.”

Werken jullie ook samen met andere organisaties?
“Omdat we ons voornamelijk focussen op werk en opleiding kwamen we bij Actiris terecht. Zij beschikken over betrouwbare informatie van het secundaire traject van onze deelnemers. Dankzij hun medewerking kunnen we nu werken aan een goede informatie-uitwisseling. We legden ook contacten met het centrum voor gelijkheid van kansen en voor racismebestrijding. Zij hebben een onderzoek gevoerd over de sociale en economische positie van personen die geregulariseerd werden in uitvoering van de wet van 22 december 1999. 116 geregulariseerden werden onderzocht. Dat onderzoek geeft ons een beter zicht op ons eigen werk.”

Kunnen jullie al conclusies trekken uit het voorlopige onderzoek?
 “Nee, daarvoor is het nog te vroeg. Nu al conclusies trekken zou gevaarlijk en onjuist zijn. Het is erg complex om te weten welke factoren de trajectkeuze van een deelnemer bepalen. We gaan dus verder met het ontwikkelen van onze database. Ook met Actiris blijven we gegevens uitwisselen. Als dat allemaal op punt staat, zullen we de eerste resultaten kunnen voorstellen.” 
 
Top

Gala (r.) &
Ghena (l.)

• Story: het succesverhaal van Gala en Ghena

In deze rubriek zetten we een cursist bij bon in de kijker. Deze keer: Gala en Ghena, twee deelnemers uit Moldavië. “Al tijdens de eerste week werd ik door hun vragen en hun enthousiasme overspoeld”, vertelt leerkracht Marina Volodina.

Oktober 2008. Op een zonnige dag ergens in Moldavië denken Gala en Ghena na over hun toekomst. Plots hebben ze een idee. Waarom niet naar het Westen verhuizen? Gala heeft al het Roemeense burgerschap. Dat geeft haar het recht om zich te vestigen in eender welk EU-land. Alleen: welk land zal het worden?

België of Spanje?
Van de lange lijst blijven België en Spanje over. In Spanje woont een aantal familieleden van hen. In België hebben ze een paar verre vrienden. De keuze lijkt simpel: familie blijft familie, toch? Maar voor ze een beslissing maken, gaan Gala en Ghena op zoek naar informatie. En zo komen ze op de website van bon terecht. Ze zijn meteen overtuigd. “Dit zijn de mensen die ons gaan helpen!” De keuze is gemaakt. Ze nemen hun koffers en vertrekken naar België.

Ongeduld
“Ik heb hen voor het eerst ontmoet op de infosessie”, vertelt Marina Volodina, leerkracht maatschappelijke oriëntatie bij bon. “Zij keek mij glimlachend aan terwijl ik in zijn ogen ongeduld bespeurde. Al tijdens de eerste lesweek werd ik door hun vragen en enthousiasme overspoeld. Ze wisten maar weinig over België, maar ze wilden echt alles te weten komen. Hun interesse was heel oprecht. En toen wist ik zelfs nog niet wat voor een ongelooflijk verhaal hen naar België gebracht had.”

Voor ze vertrekken besluiten Gala en Ghena nog eens te tossen over hun keuze. Ze gooien drie keer een muntje en drie keer valt het op België.

Het getal 3
Dat magische getal 3 zal ook in België hun pad blijven kruisen. Op hun derde dag in België vinden ze een appartement. Het is ook de derde woning die ze bezoeken. En op de derde dag komen ze bij bon terecht. Als kers op de taart krijgt Gala in haar derde maand in België het bericht dat ze haar elektronische identiteitskaart mag afhalen.
 
Top

• “MoMo-dag was schot in de roos”

Op vrijdag 27 maart 2009 organiseerde bon, samen met het Vlaams Minderhedencentrum (VMC), de MoMo-dag. Een dag over de MethOdiek Maatschappelijke Oriëntatie. Een succes, zo bleek na afloop.

“Je moet het maar doen, je moet het maar kunnen. Als leerkracht maatschappelijke oriëntatie ben je een echte artiest. Je begeleidt volwassenen in een proces van zoeken en keuzes maken. Dat is veel meer dan gewoon lesgeven.” De uitnodiging was duidelijk. De MoMo-dag wilde dieper ingaan op het de lesmethode van maatschappelijke oriëntatie.

18 workshops
Leerkrachten, verantwoordelijken en pedagogisch medewerkers van alle onthaalbureaus in Vlaanderen tekenden massaal present op deze dag. In totaal werden 18 workshops georganiseerd, waarvan de helft door externe partners. Maar er was ook tijd om ervaringen uit te wisselen en inspiratie op te doen.
De dag werd door heel wat deelnemers gesmaakt. De negen workshops in de voormiddag werden door leerkrachten uit de verschillende onthaalbureaus voorbereid. Onderwerpen als communicatie, tolken en diversiteit kwamen er uitvoerig in aan bod.

Pieter Daens in de klas
Een andere workshop nam dan weer Pieter Daens mee in de klas en bekeek hoe de film kan helpen om verschillende onderwerpen aan te snijden. Eén groep ging op uitstap naar het BELvue museum en zag dat je ook historische musea toegankelijk kan maken voor inburgeraars. En tussendoor kon iedereen in het gezellige theesalon terecht voor een kopje heerlijk verse muntthee.
In de namiddag namen verschillende partners de workshops voor hun rekening. Zo gaf het Vormingscentrum voor Opvoeding en Kinderopvang (VCOK) een workshop over inburgeraars met kinderen. Toemeka onderzocht de relatie tussen burgerschap, democratie en de Belgische en Vlaamse politiek. En Tracé Brussel gaf meer uitleg bij loopbaanoriëntatie voor lagergeschoolden.

Een dag om niet te vergeten
Een druk programma, waaraan al heel lang werd gepland en georganiseerd. “Het werd een dag om niet te vergeten”, aldus Gerda Bauwens van het VMC. “Ik ving vooral tevredenheid op, inhoudelijk en organisatorisch. De leerkrachten maatschappelijke oriëntatie waren blij dat ze collega’s konden ontmoeten en ideeën konden uitwisselen. Tijdens de workshops en ook tussenin konden ze horen wat in andere onthaalbureaus wel en niet lukt. En hoe op bepaalde vragen toch altijd een antwoord wordt gezocht, ook al is het met vallen en opstaan.”

Schot in de roos
Ook Peter Haesendonck, coördinator maatschappelijke oriëntatie bij bon, blikt tevreden terug. “De dag was een schot in de roos”, reageert hij. “We hebben echt heel veel goeie reacties gekregen van de deelnemers. En dan ging het niet alleen om de organisatie. Ook op inhoudelijk vlak hebben veel deelnemers wat opgestoken. We hebben er hard aan gewerkt, maar ons opzet is geslaagd.”
Een deelneemster treedt hem bij: “Ja, het was heel goed georganiseerd en heel interessant. Het smaakte echt naar meer. Een aantal dingen die ik heb bijgeleerd, heb ik ondertussen zelfs al doorgegeven aan collega’s.”

Verwondering en bewondering
Gerda Bauwens (VMC): “De dag was inspirerend, vernieuwend en bemoedigend. Bij een aantal leerkrachten was er verwondering en bewondering over wat er al gebeurt binnen de nieuwe werkwijze. Ze stelden vast dat, als er problemen zijn, ze er zeker niet alleen mee zitten. Naast de inhoudelijke input was de kans op formeel en informeel contact dus minstens even belangrijk.”

Conclusie: een geslaagde dag die deed smaken naar meer. bon bedankt alle medewerkers en deelnemers voor hun inbreng. Alleen zo konden we er een boeiende dag van maken.

Reageren op dit artikel? Mail ons. 

 Top

• CGKR vraagt Brussels beleid voor opvang van nieuwkomers

 Het centrum voor gelijkheid van kansen en voor racismebestrijding (CGKR) pleit voor een gewestelijk gecoördineerd kader voor het onthaal van nieuwkomers. Dat staat in hun verkiezingsmemorandum voor de gewestverkiezingen. bon onderschrijft deze eisen volledig.

Ook voor het beleid rond integratie en sociale samenhang stelt het CGKR voor dat de bevoegde overheden het geweer van schouder veranderen. Het centrum vraagt een interministrieel gecoördineerd beleid rond integratie en sociale samenhang.

Brussels beleid
Concreet eist het centrum in haar memorandum een Brussels beleid voor opvang van nieuwkomers. Dat beleid moet over het hele grondgebied van het gewest georganiseerd en gecoördineerd worden.

Bovendien moet het voldoen aan de basisvereisten van een publieke dienst: toegankelijkheid, continuïteit en gelijke behandeling. Aanleiding voor deze eis zijn het numerieke belang en de sociologische impact van nieuwe migraties in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.

Complexiteit
In de opvang van nieuwkomers ziet het CGKR de institutionele complexiteit van het Gewest weerspiegeld. Er is een Vlaams inburgeringsbeleid, dat bon voor haar rekening neemt.

Aan Franstalige kant zijn er gemeentelijke initiatieven die op basis van het decreet ‘cohésion sociale’ het onthaal en integratie van nieuwkomers organiseren.
Maar daarnaast zijn er nog talrijke organisaties die met andere financieringsmiddelen werken rond onthaal en inburgering.

Nefast
Het CGKR gelooft dat die situatie nefast is voor de nieuwkomer. Door het gebrek aan coördinatie en informatie kan de toegankelijkheid, continuïteit en gelijke behandeling niet gegarandeerd worden.

bon
Ook bon streeft naar een gewestelijke aanpak. Zo reageerden we onlangs op het verkiezingsprogramma van sp.a voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.
Brussels volksvertegenwoordiger voor sp.a Fouad Ahidar lanceerde een oproep tot verplichte inburgering in Brussel. De reactie van bon hierop werd in verschillende media opgenomen.

Wij geloven dat een verplichte inburgering in het Brussels hoofdstedelijk gewest politiek niet haalbaar, niet wenselijk en allesbehalve prioritair is.

Daarmee volgen we het standpunt van het CGKR, maar er is meer. Kwaliteit, gelijke toegang, gelijke behandeling, de rol van de gemeenten en OCMW’s en de nadruk op twee- of meertaligheid zijn maar een paar van de noodzakelijke kenmerken van een gewestelijk kader.

Je vindt het volledige memorandum van het CGKR op hun website.

Top