• Jouw kind naar school? Alles over het onderwijs voor anderstalige nieuwkomers in Brussel

De nieuwe brochure van bon over onderwijs voor anderstalige nieuwkomers biedt belangrijke informatie voor het zoeken naar een geschikte Nederlands- of Franstalige school in Brussel.

De brochure heeft een pragmatische benadering. Onderwijs is een gemeenschapsmaterie en daardoor bestaan er twee onderwijssystemen naast elkaar in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Ouders die nog maar net in Brussel wonen, kunnen de Belgische structuur van federatie, gemeenschappen en gewesten nauwelijks vatten. Het opgesplitste onderwijs is voor hen zeer verwarrend. Daarom vond bon het noodzakelijk om een brochure te maken die hen wegwijs maakt in dit kluwen. De brochure verstrekt essentiële informatie maar verzeilt niet in onnodige details. 

Een belangrijk element is de definitie van een anderstalige nieuwkomer. Het Nederlandstalige en Franstalige onderwijs hanteren een andere definitie van anderstalige nieuwkomers. Het Nederlandstalige onderwijs legt de nadruk op het taalcriterium: kent de leerling al dan niet Nederlands? Het Franstalige onderwijs legt veel meer nadruk op het statuut: zit de minderjarige in de procedure of is hij of zij erkend als vluchteling of staatloze, of is de minderjarige afkomstig van een staat op de lijst van het Comité voor ontwikkelingshulp? Het Frans speelt geen rol. Daarnaast ben je in het Franstalige onderwijs al een anderstalige nieuwkomer vanaf 2,5 jaar; in het Nederlandstalige onderwijs pas vanaf 5 jaar.

De brochure verstrekt ook algemene informatie over het onderwijs, de onthaalklassen, de keuzebepalende factoren en de belangrijke elementen bij inschrijving. De rol van de ouders komt eveneens aan bod: zij krijgen tips over taalgebruik, huiswerkbegeleiding en contacten met de school.

De brochure bestaat in meerdere taalversies, zodat de brochure rechtstreeks bij de ouders terechtkomt. Er is ook een Nederlandstalige versie voor de partners en intermediairen van bon. Daarnaast bestaat de brochure in het Frans en het Engels. Het is de bedoeling dat andere talen volgen in 2009.
 
Om een exemplaar van deze brochure te ontvangen: info@bonvzw.be

• De C van cijfers

Wat vertellen de cijfers van bon? In 2008 ondertekenden ruim 1500 mensen uit meer dan 100 landen een inburgeringscontract bij bon. Marokko is het best vertegenwoordigd en het bon-publiek is jong: 76% van onze deelnemers is jonger dan 39 jaar.

Even de facts & figures van 2008 op een rijtje:
• In 2008 ondertekenden 1540 mensen een inburgeringscontract bij bon, 243 meer dan in 2007. 1345 van hen startten met het inburgeringsprogramma.
• Onze deelnemers hebben 102 nationaliteiten en spreken 78 talen. Het best vertegenwoordigde land van herkomst is Marokko: meer dan 20% van de deelnemers werd er geboren.
Top 5: Marokko (320), Turkije (131), Guinea (92), Congo (80), Rwanda (47)
• Het publiek van bon is uitgesproken jong: 76% van de deelnemers is jonger dan 39 jaar.
• Net als in 2007 waren er meer vrouwelijke dan mannelijke deelnemers: 51,3% tegenover 48,7%.
• De inburgeraars van bon hebben 35 verschillende verblijfsstatuten.
Top 3: gezinshereniger of gezinsvormer (43,3%), asielzoeker (12,8%), Belg van vreemde origine (12,2%)
• De meeste deelnemers wonen in de gemeenten Schaarbeek (21,3%), Brussel Stad (18,7%), Sint-Jans-Molenbeek (17,2%) en Anderlecht (11,7%).
• Het aanbod van bon breidde gevoelig uit: in 2007 waren er 69 groepen maatschappelijke oriëntatie, in 2008 al 92.
40% van deze groepen werd gegeven in het Frans.
86% van de ingeschreven deelnemers aan de lessenreeks maatschappelijke oriëntatie neemt regelmatig deel (dat wil zeggen: meer dan 80% aanwezigheid).
Iedereen die regelmatig deelneemt krijgt een attest maatschappelijke oriëntatie. In 2008 deelde bon 1165 attesten uit.
• 59,7% van de regelmatige deelnemers aan de cursussen maatschappelijke oriëntatie startte ook met een cursus Nederlands als tweede taal.

Meer weten over bon in feiten en cijfers? Het jaarverslag verschijnt binnenkort op de website. Liever de gedrukte versie? Stuur dan een mailtje (info@bonvzw.be) met je gegevens en je krijgt het gedrukte jaarverslag eind februari toegestuurd.

• Story: lovestory

bon brengt mensen (soms wel heel dicht) bij elkaar.
In de zomer van 2007 leerden Valérie en Jonas elkaar kennen via bon. Op zaterdag 24 januari 2009 gaven ze elkaar hun jawoord in Sint-Jans-Molenbeek!

Valérie Antoinette Bissa en Jonas Romuald Kamsu Tchuente zijn alle twee afkomstig van Kameroen. Beiden volgden in de zomer van 2007 de cursus maatschappelijke oriëntatie (MO) bij bon.

Ze zaten niet in dezelfde klas: Valérie volgde les bij docent Tsévi in bon Molenbeek en Jonas bij docente Amina in bon Schaarbeek. Ze ontmoetten elkaar voor het eerst tijdens het attestenfeest op 23 augustus. Dat is een gezamenlijk feest voor alle deelnemende MO-groepen aan het einde van de cursus. Jonas’ oog viel toen al op Valérie, maar zij ging niet onmiddellijk in op zijn avances. 

Het lot bracht hen echter weer samen: op de eerste schooldag in september zaten Valérie en Jonas samen in de Nederlandse les! Vier keer per week zagen ze elkaar ‘s avonds bij CVO Lethas. Toen sloeg de vonk bij Valérie wel over. Ze verhuisde even naar Antwerpen, maar de liefde was te groot. Sinds de zomer van 2008 wonen Jonas en Valérie samen in Sint-Jans-Molenbeek.

En sinds 24 januari is hun band dus ook officieel. In de mooie trouwzaal van ‘Château Karreveld’ klonken na het jawoord Kameroenese vreugdekreten die er nog nooit eerder werden gehoord. Het omliggende park was het ideale kader voor de trouwportretten. Daarna was er tot in de late uurtjes een feest met een prachtige bruid, een fiere bruidegom en heel wat genodigden. bon wenst Valérie en Jonas samen alle geluk toe!

• Brussel, een regio gekenmerkt door migratie

De regio Brussel is sinds de jaren vijftig erg veranderd. Niet alleen ruimtelijk, maar vooral door een continue in- en uitstroom van bewoners. Er verhuizen steeds meer mensen uit het Brussels Gewest naar de Vlaamse rand of het Waals Gewest (een gemiddeld negatief saldo van 10.000/jaar). Daarnaast groeit de bevolking sinds 1995 stelselmatig aan. Dat komt grotendeels door hogere geboortecijfers, maar ook door een hoge immigratie. Hierbij de belangrijkste kerncijfers…

Diversiteit
Om een open deur in te trappen… de origine van de Brusselse bevolking is erg divers. 50% van de Brusselaars is niet in het Brussels Gewest geboren; meer dan 30% niet in België. Bovendien is Brussel goed voor een derde van het jaarlijkse internationale migratiesaldo in België. De samenstelling van de bevolking wordt dus steeds diverser, maar toch blijft het aantal inwoners met de Belgische nationaliteit relatief stabiel. Dat komt door het grote aantal nationaliteitswijzigingen.

Nationaliteit
In de laatste 20 jaar waren er 200.000 nationaliteitswijzigingen in het Brussels Gewest. En steeds meer kinderen van allochtone origine worden geboren met de Belgische nationaliteit. De nationaliteit geeft dus een vertekend zicht op de grote diversiteit in het gewest. We moeten ook rekening houden met de nationaliteit van de kinderen bij de geboorte én met de geboortes van ‘tweede generatie’ kinderen met de Belgische nationaliteit van migrantenouders. Dan blijkt dat meer dan de helft van de Brusselaars afkomstig is uit het buitenland of geboren is uit ouders die migreerden.
Volgens de laatste volkstelling (2001) zijn er in Brussel 45 nationaliteiten met minstens 1000 inwoners. Ongetwijfeld is er sindsdien sprake van een verdere diversifiëring en toename van groepen uit de Europese unie – vooral uit de oostelijke lidstaten.

Socio-economische situatie
Enkele Brusselse gemeenten scoren erg laag op de verhuismobiliteit naar andere regio’s, zoals Molenbeek, Schaarbeek en Sint Joost-ten-Node. Dat komt wellicht door de socio-economische situatie en beperkte koopkracht van hun bewoners. Dit vinden we ook terug in de vergelijking tussen het gemiddeld belastbaar inkomen per inwoner in het Brussels Gewest en in de rest van België. In 1971 was een Brusselaar beduidend welvarender dan een gemiddelde Belg (+ 39%). In 2005 is dat gedaald tot een achterstand van 15%. En niet alleen gemeenten als Molenbeek, Anderlecht, Brussel, Schaarbeek en Sint-Joost gingen erop achteruit (een relatieve daling van 40% tot 50%). Dezelfde trend geldt in gemeenten die als welvarend geboekstaafd zijn, zoals de Woluwe’s en Ukkel.

bon voert zo’n 1600 inburgeringstrajecten per jaar uit. Niet dat per definitie alle nieuwe en oude Brusselaars van vreemde origine baat zouden hebben bij een dergelijk programma, maar vast staat dat er nog werk aan de winkel is.

• Schaakmaat/ le fou d’échecs/ chessmate

Om te schaken en te dammen hoef je de ander niet te verstaan. Daarom zijn deze gezelschapspellen de perfecte manier om nieuwe mensen te leren kennen. Sinds januari 2009 organiseert bon samen met GC De Kriekelaar en GC Elzenhof een schaak- en damcafé: Schaakmaat!

bon onthaalt inburgeraars uit alle windstreken. De meesten onder hen spreken nog geen Nederlands. Schaken en dammen zijn internationale gezelschapsspellen, die je kunt spelen zonder contacttaal. Via Schaakmaat creëert bon dus een ontmoeting tussen Brusselaars en inburgeraars. Tegelijk leren de inburgeraars zo het aanbod van de gemeenschapscentra kennen. Ook wie nog nooit heeft gespeeld, maar graag willen leren schaken of dammen is van harte welkom. Ervaren schaak- en damfreaks leren hen met alle plezier de knepen van het spel.
De eerste bezoekers waren alvast enthousiast.
Wie een tegenspeler wil uitnodigen voor een uitdaging op een van beide locaties kan een speciale postkaart sturen met daarop de gewenste schaakafspraak.

Schaakmaat is gratis en vindt plaats op:
• woensdag van 13.30 tot 16.30 uur in Gemeenschapscentrum De Kriekelaar, Gallaitstraat 86, 1030 Schaarbeek
• donderdag van 18 tot 21 uur in Gemeenschapscentrum Elzenhof, Kroonlaan 12-16, 1050 Elsene

Meer info en inschrijving bij de 2 gemeenschapscentra en bon vzw.

Ingrid.vandervelden@bonvzw.be; 02 501 66 80

Dekriekelaar@vgc.be; 02 245 75 22

Elzenhof@vgc.be; 02 648 20 30

• Before and After

Een onderzoek naar de sociale en economische positie van personen die geregulariseerd werden in uitvoering van de wet van 22 december 1999.

Werk, inburgeringsprogramma’s, taalonderwijs en contact met onze samenleving hebben effect op een succesvolle integratie van mensen die zijn geregulariseerd. Dat blijkt uit een onderzoek naar de sociale en economische positie van 116 ‘geregulariseerden’.

 De UA en de ULB deden onderzoek naar de sociale en economische positie van mensen die een permanent verblijfsstatuut kregen en werden geregulariseerd op grond van de criteria ‘lange asielprocedure’ of ‘humanitaire redenen en duurzame banden met België’. Het onderzoek kwam er op initiatief van het CGKR en in opdracht van de minister van Maatschappelijke Integratie. Wat zijn de belangrijkste conclusies?

Arbeidsmarktsituatie
In de periode voor de regularisatie had 80% van de respondenten al in België gewerkt, al dan niet in een legaal statuut. Na regularisatie en op het moment van het interview werkte ongeveer 70% van de respondenten.
Er is wel een verschuiving in de tewerkstellingssector, met een grote instroom in industrie (en in mindere mate diensten), en een uitstroom uit bouw en landbouw. Vrouwen muteerden opvallend minder naar een andere sector en werken vaak in de horeca- en schoonmaaksector.
Van de personen met een universitair diploma is 90% aan het werk, maar slechts één op vijf met een bediendecontract. Van de geregulariseerden met maximaal lager onderwijs werkt slechts 60%.
Het gemiddelde inkomen van de respondenten ligt beduidend lager dan dat van de Belgische bevolking.
De economische situatie is evenwel geen absoluut gegeven. Deze personen wisselen – net zoals Belgen – perioden van steunafhankelijkheid af met perioden van betaalde arbeid.

Succesvolle integratie
Enkele elementen hebben een onmiskenbare positieve invloed op de slaagkansen van het integratieproces na regularisatie: werk, inburgeringsprogramma’s, taalonderwijs en meer in het algemeen elke vorm van contact met onze samenleving. Beleidsinitiatieven voor mensen in precaire of onwettelijke verblijfomstandigheden kunnen dus een nuttige en belangrijke rol spelen.
Na de regularisatie was er een duidelijke verbetering in de huisvestingssituatie. Bijna 80% van de respondenten verwierf de Belgische nationaliteit. Velen vroegen én verkregen gezinshereniging met kinderen en partner.
Regularisatie leidt tot volgmigratie. Dat is niet meer of minder dan het laten gelden van het recht op gezinshereniging. Helaas is er in heel Europa een trend om dit recht afhankelijk te maken van inkomensvoorwaarden. Zo dreigt dit absolute recht een voorwaardelijk recht te worden.

Advies voor een geslaagd beleid
Regularisatie is een continu proces. Een flexibel beleid dat zonodig bijgeschaafd kan worden zal een zo groot mogelijk succes realiseren voor de regularisanten en voor de samenleving. Het CGKR lanceert een duidelijke oproep om het ontwikkelde beleid via een permanente, kwantitatieve én kwalitatieve monitoring van de regularisanten te evalueren en zonodig aan te passen.
Bijna alle geregulariseerde personen hadden het centrum van hun affectieve, sociale en economische belangen in België gevestigd. Dit ruime criterium is dus duidelijk relevant om de gegrondheid van een regularisatieaanvraag te beoordelen.

Over de onderzoeksmethode en steekproef…
Uit een steekproef van 750 ‘geregulariseerden’ konden er 582 gekoppeld worden aan een verblijfsadres. Van hen waren er 116 (grotendeels gelijke kenmerken met de 582 uit de steekproef) bereid om mee te werken aan het onderzoek via een semi-gestructureerd face to face interview. Sommigen waren op clandestiene manier of met valse papieren in België aangekomen, anderen op een reguliere wijze (asielzoekers).
Maar de conclusies van dit onderzoek zijn moeilijk te extrapoleren naar mensen die vandaag worden geregulariseerd, omdat zij een andersoortig en tijdelijk verblijfsstatuut hebben.

De integrale versie van de studie Before & After staat op de volgende websites:
• Centrum voor gelijkheid van kansen en voor racismebestrijding: www.diversiteit.be
• Centrum voor Sociaal Beleid (Universiteit Antwerpen): Centrum voor Sociaal Beleid Herman Deleeck
• Groupe d'études sur l'ethnicité, la racisme, les migrations et l' exclusion (Université Libre de Bruxelles) : http://www.ulb.ac.be/socio/germe
 
Een papieren versie is verkrijgbaar via Ann.Vanderdonckt@cntr.be.