CLIMO is een manier om met de lessen maatschappelijke oriëntatie bezig te zijn, maar geen doel op zich. De slagzin ‘Iedereen kan iets, niemand kan alles’ is het uitgangspunt voor deze methode. Doel is om participatief te leren en zuivere kennisoverdracht te vermijden. Het gaat om een open methodiek zonder standaard handboek. De leerkracht maatschappelijke oriëntatie (MO) reikt tools aan waarmee de cursisten zelf info kunnen verwerven en keuzes kunnen maken. Zo kan hij gemakkelijker omgaan met en inspelen op divers samengestelde groepen. De trajectbegeleiders ondersteunen dat geïntegreerde leerproces ten volle.

Codificeren
Het centrale trefwoord van de methodiek is codificeren. Dat betekent: vertrekken vanuit de leerbehoeften en de vragen van de deelnemers. Tijdens de lessen staan vier vragen centraal:
- Wat zie je?
- Wat denk je erbij?
- Hoe maak je de link met je leefwereld?
- Wat wil je hieruit leren?

De leerkracht zet die vragen om in concrete thema’s. Samen met de groep bepaalt hij hoe het programma verder zal verlopen. Hij verdeelt de klas ook in subgroepjes voor discussies.

Vier stappen
De MO-leerkracht werkt in vier stappen:
- Instapfase: welke vragen of leerbehoeften heeft de groep? De leerkracht introduceert een thema en bouwt de betrokkenheid van de groep op.
- Aanbodfase: de leerkracht geeft uitleg bij het thema en illustreert het, bijvoorbeeld met een bezoek aan een organisatie of instelling.
- Oefenfase: de leerkracht vertaalt het thema naar de praktijk, past het toe, breidt het uit.
- Transferfase: de leerkracht stimuleert zijn groep om keuzes te maken en stappen te zetten.

De vier wijzen
Ook bon spande zich als onthaalbureau in Brussel hard in om de nieuwe methodiek te kunnen lanceren. Om te kunnen starten in januari gaf bon in november 2008 aan vier leerkrachten de tijd en mogelijkheid om zich goed te kunnen voorbereiden op deze nieuwe aanpak. Ze kregen al snel een nieuwe bijnaam: ‘De vier wijzen’. Tijdens de pedagogische voorbereidingsperiode konden zij werken aan didactisch materiaal, overleg, uitwisseling en doorkoppeling naar het hele MO-team. Op basis van deze voorbereiding kunnen steeds meer leerkrachten nu met de climodiek aan de slag.

Resonansgroep
Daarnaast startte bon met een resonansgroep om de gevolgen van deze nieuwe methodiek vanuit verschillende perspectieven te benaderen. Deze groep greep de nieuwe methodiek aan om stil te staan bij de volledige werking van bon. Zo werden onder meer onze aanpak voor loopbaanoriëntatie en de rol van de trajectbegeleiders in de nieuwe methodiek onder de loep genomen.

Betere oriëntatie
MO-leerkrachten en trajectbegeleiders hadden altijd al aandacht voor de noden van de inburgeraars. Dat blijkt ook uit de eerste evaluaties van de MO-groepen in CLIMO-stijl. Toch stimuleerde de nieuwe methodiek hen om nog meer samen te werken en te communiceren. Gevolg: een betere oriëntatie en begeleiding van de inburgeraar.

Struikelblokken
Een beperking: taalbarrières, scholingsgraad en verblijfsstatuten blijven struikelblokken. Het is niet altijd gemakkelijk om de inburgeraars zelf aan het werk te zetten en hen te leren om informatie te verwerven. Er zijn bijvoorbeeld weinig brochures of websites die informatie bieden in het Perzisch. Het is dan aan de leerkracht om creatief om te gaan met de climodiek.

“Je moet het maar doen, je moet het maar kunnen. Als leerkracht maatschappelijke oriëntatie ben je een echte artiest. Je begeleidt volwassenen in een proces van zoeken en keuzes maken. Dat is veel meer dan gewoon lesgeven.” De uitnodiging was duidelijk. De MoMo-dag wilde dieper ingaan op het de lesmethode van maatschappelijke oriëntatie.

18 workshops
Leerkrachten, verantwoordelijken en pedagogisch medewerkers van alle onthaalbureaus in Vlaanderen tekenden massaal present op deze dag. In totaal werden 18 workshops georganiseerd, waarvan de helft door externe partners. Maar er was ook tijd om ervaringen uit te wisselen en inspiratie op te doen.
De dag werd door heel wat deelnemers gesmaakt. De negen workshops in de voormiddag werden door leerkrachten uit de verschillende onthaalbureaus voorbereid. Onderwerpen als communicatie, tolken en diversiteit kwamen er uitvoerig in aan bod.

Pieter Daens in de klas
Een andere workshop nam dan weer Pieter Daens mee in de klas en bekeek hoe de film kan helpen om verschillende onderwerpen aan te snijden. Eén groep ging op uitstap naar het BELvue museum en zag dat je ook historische musea toegankelijk kan maken voor inburgeraars. En tussendoor kon iedereen in het gezellige theesalon terecht voor een kopje heerlijk verse muntthee.
In de namiddag namen verschillende partners de workshops voor hun rekening. Zo gaf het Vormingscentrum voor Opvoeding en Kinderopvang (VCOK) een workshop over inburgeraars met kinderen. Toemeka onderzocht de relatie tussen burgerschap, democratie en de Belgische en Vlaamse politiek. En Tracé Brussel gaf meer uitleg bij loopbaanoriëntatie voor lagergeschoolden.

Een dag om niet te vergeten
Een druk programma, waaraan al heel lang werd gepland en georganiseerd. “Het werd een dag om niet te vergeten”, aldus Gerda Bauwens van het VMC. “Ik ving vooral tevredenheid op, inhoudelijk en organisatorisch. De leerkrachten maatschappelijke oriëntatie waren blij dat ze collega’s konden ontmoeten en ideeën konden uitwisselen. Tijdens de workshops en ook tussenin konden ze horen wat in andere onthaalbureaus wel en niet lukt. En hoe op bepaalde vragen toch altijd een antwoord wordt gezocht, ook al is het met vallen en opstaan.”

Schot in de roos
Ook Peter Haesendonck, coördinator maatschappelijke oriëntatie bij bon, blikt tevreden terug. “De dag was een schot in de roos”, reageert hij. “We hebben echt heel veel goeie reacties gekregen van de deelnemers. En dan ging het niet alleen om de organisatie. Ook op inhoudelijk vlak hebben veel deelnemers wat opgestoken. We hebben er hard aan gewerkt, maar ons opzet is geslaagd.”
Een deelneemster treedt hem bij: “Ja, het was heel goed georganiseerd en heel interessant. Het smaakte echt naar meer. Een aantal dingen die ik heb bijgeleerd, heb ik ondertussen zelfs al doorgegeven aan collega’s.”

Verwondering en bewondering
Gerda Bauwens (VMC): “De dag was inspirerend, vernieuwend en bemoedigend. Bij een aantal leerkrachten was er verwondering en bewondering over wat er al gebeurt binnen de nieuwe werkwijze. Ze stelden vast dat, als er problemen zijn, ze er zeker niet alleen mee zitten. Naast de inhoudelijke input was de kans op formeel en informeel contact dus minstens even belangrijk.”

Conclusie: een geslaagde dag die deed smaken naar meer. bon bedankt alle medewerkers en deelnemers voor hun inbreng. Alleen zo konden we er een boeiende dag van maken.